04
Lip

0

STEREOTYPY- jak z nimi walczyć ?

Czy zdarzyło Wam się widząc Cygana w sklepie z góry założyć, że pewnie przyszedł coś ukraść? Pomyśleliście kiedyś, że mijająca nas blondwłosa piękność czy umięśniony sportowiec nie grzeszą rozumem? Przypisać Rosjaninowi problem z alkoholem? Jeśli odpowiedź brzmi twierdząco to znaczy, że zdarza nam się myśleć stereotypowo…

Ale po kolei- czym w ogóle są stereotypy? Stereotypy upraszczają postrzeganie świata, nadmiernie uogólniają, zbierają kilka ogólnych cech łączących daną grupę przez co każda osoba będzie postrzegana przez pryzmat tych cech. Wszyscy w jakimś stopniu się nimi posługujemy. Stereotypy tworzymy na podstawie doświadczeń, opinii innych, obrazów wykreowanych przez media. Trzeba zdać sobie sprawę zatem z tego, że większość stereotypów nie opiera się na podstawie naszych rzetelnych przeżyć ale na podstawie zasłyszanych osądów tak więc mogą być one nieprawdziwe (i zapewne takie są) i bardzo przykre dla osoby do której się one bezpośrednio odnoszą. Stereotypy to schematy, z których chętnie korzystamy bez głębszego zastanowienia się i bez konfrontacji tych opinii z rzeczywistością. Co gorsze- są one oporne na zmiany.

Powstaje zatem pytanie czy można i ewentualnie jak możemy zmienić te stereotypowe przekonania? Renee Webber i Jennifer Crocker twierdzą, że można. Trzeba tylko przedstawić informacje sprzeczną z przekonaniem, pokazać że stereotyp nie jest prawdziwy przy czym ważny jest sposób w jaki zostanie przedstawiona taka informacja. Przedstawili 3 modele, które umożliwiają zmianę takich przekonań:

  1. Model buchalteryjny, gdzie podawana jest informacja niezgodna z przyjętym stereotypem co prowadzi do jego przekształcenia.

  2. Model przekształceniowy, gdzie podawana jest informacja niezgodna z przyjętym stereotypem co prowadzi do radykalnej jego zmiany.

  3. Model wykształcenia stereotypu niższego rzędu gdzie podawana jest informacja niezgodna z przyjętym stereotypem co prowadzi do utworzenia stereotypu niższego rzędu ułatwiającego przyjęcie nowej informacji co nie koniecznie prowadzi do jego zmiany.

Omówię te modele na przykładzie stereotypu, że wszyscy ludzie o rudym kolorze włosów są wredni i fałszywi. W modelu buchalteryjnym informacje niezgodne z tym stereotypem są podawane po kolei, jeden po drugim. I tak możemy przekonywać, że większość losowo wybranych rudowłosych to osoby otwarte, uśmiechnięte, życzliwe, często pracujące na rzecz innych odbywając wolontariaty itd. W modelu przekształceniowym informacja niezgodna z tym stereotypem będzie wyjątkowo silna i niepodważalna. Tu możemy wskazać jako przykład jakąś konkretną rudowłosą osobę, która prowadzi jakąś fundację, gdzie jej zachowania prospołeczne będą niezaprzeczalne. Natomiast w przypadku modelu wykształcenia stereotypu niższego rzędu informacja niezgodna z tym stereotypem nie prowadzi do jego zmiany ale spłyca go, pozwala dostrzec wyjątki. Tu możemy wskazać rudowłosą sąsiadkę, która pracuje w schronisku dla zwierząt, zawsze jest uprzejma i serdeczna. Osoba, którą chcielibyśmy przekonać w końcu stwierdzi, że ludzie o rudym kolorze włosów są wredni i fałszywi ale istnieją też wyjątki od tej reguły. Według Webber i Crocker model buchalteryjny i model wykształcenia stereotypu niższego rzędu są najbardziej skuteczne.

Wiecie, ostatnio usłyszałam kilka stereotypów dot. Polaków, krzywdzących przekonań. Dowiedziałam się, że ja jako Polak pewnie jestem złodziejką, jestem głupia, zacofana i brudna, że na pewno piję dużo wódki i jestem nietolerancyjna. Nic bardziej mylnego! Czy zgodzicie się tymi osądami? Jeśli nie to dlaczego zaprzeczając stereotypom o nas Polakach jednocześnie posługujemy się stereotypami o innych grupach? Dlaczego pojawiają się w naszych głowach myśli z początku artykułu? Dlaczego widząc Niemca pomyślę, że jest moim wrogiem a przechodząc obok czarnoskórego przypiszę mu, że albo dobrze gra w koszykówkę albo ładnie śpiewa? Może czas aby zacząć postrzegać drugą osobę nie jako kategorię ale jako jednostkę. Bo jak można żywić nienawiść do osób, których tak naprawdę nie znam…?

Autor: mgr Małgorzata Gałęska, Psycholog

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress